DR. MUHAMMED ERSİN TOY · DÜŞÜNCE ARŞİVİ
X’te yazdıklarım: analizler, yorumlar ve değerlendirmeler
Akışta başlayan düşünceler, burada kalıcı bir okumaya dönüşüyor. Konuyu seçin; kısa bir yorumdan daha uzun bir değerlendirmeye geçin.
Sıralama X paylaşım tarihine göredir. İlk günü doğrulanamayan kayıtlar yıl bilgisiyle sonda gösterilir.
435 yazıdan 133–144 gösteriliyor
Netflix’in yapım ekonomisi ve Türkiye’yi anlatma biçimi
Oyuncu Su Kutlu’nun Türk dizilerinde yabancı pazarların ve takipçi sayılarının belirleyici hâle geldiğine ilişkin sözleri, yapım ekonomisini tartışmaya açıyor. Bu açıklamalardan hareketle, Netflix’in Türkiye yapımlarında oyuncuların, hikâyelerin ve ülke imgesinin küresel dolaşım için nasıl biçimlendirildiğini değerlendiriyorum.
Uluslararası kurumlar ve Gazze’de hesap verme sorumluluğu
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyinin Bağımsız Soruşturma Komisyonunun Gazze’de çocuklara yönelik ağır ihlalleri ele alan değerlendirmesi, uluslararası kurumların sorumluluğunu yeniden gündeme getiriyor. Komisyon bulgularını nihai mahkeme kararıyla eşitlemeden, belgelenen yıkıma rağmen etkili bir müdahalenin neden gerçekleşmediğini sorguluyorum.
İletişim uyduları ve dijital bağımsızlık
Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett’in İran’a Starlink internet terminalleri sokulmasına yönelik bir süreç başlattığını söylemesi, bu yazının çıkış noktası. Bu açıklamayı, kaç cihazın ulaştığının bağımsız biçimde kesinleşmediği notuyla ele alıyor; iletişim altyapısının güvenlik, dış müdahale ve sivil haberleşme açısından taşıdığı anlamı tartışıyorum.
Çocuklara güvenli platform tasarımı ve AB denetimi
Avrupa Komisyonunun Meta’ya yönelik incelemesi, Facebook ve Instagram’daki tasarım özelliklerinin çocukları daha uzun süre ekranda tutup tutmadığını sorguluyor. Yazının ele aldığı aşamada kesinleşmiş bir ihlal kararı bulunmuyor; tartışmanın odağı, zararlı içeriğin yanında onu çoğaltan öneri ve bildirim sistemlerinin sorumluluğu.
Norveç’te okullar ve dijital çocukluk
Norveç’te okullardaki telefon kullanımını ve öğrencilerin yapay zekâya başvurmasını sınırlayan tavsiyeler, sosyal medya için hazırlanan yaş sınırı teklifiyle birlikte tartışılıyor. Bu adımları yürürlükte tek bir yasak gibi sunmadan, çocukların dikkatini, temel öğrenme becerilerini ve dijital katılımını nasıl koruyabileceğimiz açısından inceliyorum.
Yapay zekâ şirketlerinin lobicilik ve seçim harcamaları
The Verge’in seçim kayıtlarına dayanan haberi, New York’taki bir ön seçimde yapay zekâ sektörüyle bağlantılı grupların farklı adaylara milyonlarca dolar yönelttiğini aktarıyor. Güvenlik ve şeffaflık kuralları etrafındaki bu siyasi mücadeleyi, açıklanmış kampanya harcamalarını yasa dışı rüşvetle eşitlemeden değerlendiriyorum.
Avrupa’nın yapay zekâ bağımlılığı ve erişim kısıtları
Anthropic, ABD yönetiminin talimatı üzerine Haziran 2026’da iki gelişmiş yapay zekâ modeline erişimi kapattığını açıkladı. Reuters’a göre bazı Avrupa şirketleri, benzer kesintilere karşı farklı sağlayıcıların modellerini birlikte kullanıyor. Türkiye’nin de kritik hizmetlerde tek bir yabancı modele bağlı kalmaması gerektiğini savunuyorum.
Türk televizyonunda yapay zekâ
Benim Adım Aylamaz, Taşacak Bu Deniz ve Kübra gibi yapımlarda yapay zekâ; yardımcı, sırdaş veya otorite olarak hikâyeye giriyor. Bu temsillerin teknolojiyi olduğundan daha güvenilir ve insani gösterip göstermediğini sorguluyorum; kanıt olmadan yapımlara ücretli reklam veya ürün yerleştirme isnat etmiyorum.
Bölgesel stratejik iş birliği ve teknoloji
Türkiye, Pakistan, Mısır ve Suudi Arabistan’ın savunma, ekonomi, enerji ve insan gücü imkânlarını ortak bir stratejide buluşturmasını öneriyorum. En az yirmi yıllık bu iş birliği fikri, güvenliği yalnız silah ve orduyla sınırlamayan bir yaklaşımı temel alıyor; imzalanmış bir ittifakın duyurusu değildir.
Kamu yararına haberlerin algoritmalarda görünürlüğü
Financial Times’ın haberine göre İngiltere, kamu hizmeti yayıncılarının haberlerini YouTube, Meta ve TikTok’ta daha görünür kılacak adımlar hazırlıyor. Henüz yasalaşmamış bu planı, doğru haberin yalnız üretilmesi değil, okurun karşısına çıkabilmesi açısından ele alıyorum.
Akıllı telefonsuz ergenlik ve ailelerin ortak tutumu
İspanya’daki Akıllı Telefonsuz Ergenlik hareketi, ailelerin birlikte karar alarak çocuklarına ilk akıllı telefonu vermeyi geciktirmesini hedefliyor. Bu örnekten hareketle Türkiye’de aile, okul ve mahalle desteğine dayanan gönüllü bir model öneriyorum; bu, kurulmuş bir proje ya da kişiye özel sağlık tavsiyesi değil.
Ek yazar yorumu veya düzeltmesi içerir.
Sınavlarla ilgili yanlış bilgi ve kurumlara güven
Hindistan’da tıp fakültelerine giriş sınavı öncesinde sahte soru sızıntısı iddiaları nedeniyle Telegram’a geçici erişim kısıtlaması getirildi; şirket ise uygulamayı orantısız buldu. Bu olay, sınav güvenliğinin yalnız soruları korumak değil, dijital sahte kanıtları hızla doğrulamak ve müdahaleyi ölçülü tutmakla da ilgili olduğunu gösteriyor.
