DR. MUHAMMED ERSİN TOY · DÜŞÜNCE ARŞİVİ
X’te yazdıklarım: analizler, yorumlar ve değerlendirmeler
Akışta başlayan düşünceler, burada kalıcı bir okumaya dönüşüyor. Konuyu seçin; kısa bir yorumdan daha uzun bir değerlendirmeye geçin.
Sıralama X paylaşım tarihine göredir. İlk günü doğrulanamayan kayıtlar yıl bilgisiyle sonda gösterilir.
107 yazıdan 49–60 gösteriliyor
Platform rekabeti ve yapay zekâya erişim
Google’ın Android telefonlardaki arama motoru ve uygulama tercihlerini nasıl yönlendirdiği, bu yazının çıkış noktası. Telefonda ilk karşımıza çıkan hizmetler, hangi habere ve bilgiye ulaşacağımızı da etkiliyor. Bu gücün yapay zekâ asistanlarına taşınmasını, rekabet ve Türkiye’nin kendi içeriklerini okura ulaştırabilmesi açısından tartışıyorum.
Yazı sanatı ve özgün düşünce
Yazmak, insanın dağınık fikirlerini toparlamasına yardımcı olur; sanat da düşünmenin başka bir yoludur. Bence yapay zekâyı değerlendirirken asıl soru, bu araçların bizi düşünmekten uzaklaştırıp uzaklaştırmadığıdır. Kendi aklımızı kullanmayı bırakmak yerine daha derin düşünmeye ve yeni sorular sormaya yöneliyorsak, yapay zekâ bize yardımcı olabilir.
Kamu verileri, bulut bağımlılığı ve bağımsızlık
Birleşik Krallık’ta kamu kurumlarının Palantir gibi teknoloji şirketlerinin veri ve yapay zekâ sistemlerine bağımlılığı tartışılıyor. Verinin hukuken devlete ait olması tek başına yeterli mi? Kamu kurumlarının kullandıkları sistemleri denetleyebilmesini ve gerektiğinde başka bir altyapıya geçebilmesini ele alıyorum.
Medyanın ortak pazarlığı ve yapay zekâda yayıncı hakları
Arap Devletleri Yayın Birliği (ASBU), haber, görüntü, ses ve arşiv içeriklerinin yapay zekâ şirketlerince kullanımı için yayıncıların ortak müzakere yürütmesini istiyor. Çağrının merkezindeki izin, kaynak gösterme ve adil gelir paylaşımı ilkelerini değerlendiriyorum; ortada imzalanmış bağlayıcı bir anlaşma olduğu söylenmiyor.
Üniversitelerde yapay zekâ ve müfredat değişimi
Yapay zekâ meslekleri değiştirirken üniversitelerin öğrettikleri de değişmek zorunda. Öğrencilerin yalnızca bu araçları kullanmayı değil, verdikleri cevapları sorgulamayı ve hatalarını ayırt etmeyi öğrenmesi gerektiğini savunuyorum. Türkiye’de yeni teknoloji bölümleri açılırken sanat, sosyal bilimler ve eleştirel düşünce eğitimi de güçlendirilmeli.
Bankacılıkta yapay zekâ denetimi ve hesap verme sorumluluğu
Bankalar yapay zekâyı kredi değerlendirmesi, dolandırıcılık tespiti ve risk analizinde kullanıyor. Reuters’ın Haziran 2026’da aktardığına göre finans denetçileri de bu sistemleri izlemek için kendi araçlarını geliştiriyor. Otomatik kararların insan denetimine açık olması ve müşterinin itiraz hakkının korunması gerektiğini savunuyorum.
Veri merkezleri ve ulusal dijital altyapı
Anadolu Ajansının aktardığı hedefe göre Türkiye, 2030’a kadar veri merkezi kapasitesini büyüterek bölgesel bir merkez olmak istiyor. Yapay zekâ modellerinin çalıştığı bu tesislere yatırımın neden enerji, bulut hizmetleri, veri güvenliği ve kriz anındaki kontrolle birlikte düşünülmesi gerektiğini ele alıyorum.
Yerli hesaplama altyapısı ve dayanıklılık
Ukrayna, kamu ve savunma alanındaki yapay zekâ sistemlerini ülke içinde çalıştırmak için Kyivstar ile yerli hesaplama altyapısı kurmayı planlıyor. Henüz plan ve mutabakat aşamasındaki bu girişim üzerinden, dijital egemenliğin veri merkezi, enerji, çip ve insan denetimini birlikte gerektirdiğini tartışıyorum.
Yapay zekâ ve toplum
27 Haziran 2026 tarihli bu analizimde, Endonezya’nın ücretsiz yemek programında yapay zekâ kullanma taslağını çocuk hakları, sağlık verisi ve kamusal denetim açısından ele alıyorum. Verimlilik hedefinin yanında insan kararının ve itiraz hakkının korunması gerektiğini savunuyorum.
Pax Silica ve teknoloji tedarik zincirleri
Pax Silica, enerji, kritik madenler, çipler ve yapay zekâ altyapısını güvenilir ortaklar arasında güçlendirmeyi amaçlayan ABD öncülüğündeki girişim. Avrupa Birliği’nin bu girişime katılımı üzerine, Türkiye’nin yalnız ham madde sağlayan değil teknoloji ve üretim kapasitesi kazanan bir ortaklığı nasıl kurabileceğini tartışıyorum.
Gelişmiş yapay zekâya erişim ve devlet denetimi
ABD’de gelişmiş yapay zekâ modellerine erişimin sınırlandırılması, modellerin piyasaya çıkmadan incelenmesi ve kritik olayların devlete bildirilmesine yönelik teklif, yeni bir denetim tartışması doğuruyor. Yazı, bu ayrı adımları güvenlik ihtiyacı ile dışa bağımlılık riski açısından inceliyor; yasa teklifini yürürlükteki bir yükümlülük olarak sunmuyor.
Norveç’te okullar ve dijital çocukluk
Norveç’te okullardaki telefon kullanımını ve öğrencilerin yapay zekâya başvurmasını sınırlayan tavsiyeler, sosyal medya için hazırlanan yaş sınırı teklifiyle birlikte tartışılıyor. Bu adımları yürürlükte tek bir yasak gibi sunmadan, çocukların dikkatini, temel öğrenme becerilerini ve dijital katılımını nasıl koruyabileceğimiz açısından inceliyorum.
