DR. MUHAMMED ERSİN TOY · DÜŞÜNCE ARŞİVİ
X’te yazdıklarım: analizler, yorumlar ve değerlendirmeler
Akışta başlayan düşünceler, burada kalıcı bir okumaya dönüşüyor. Konuyu seçin; kısa bir yorumdan daha uzun bir değerlendirmeye geçin.
Sıralama X paylaşım tarihine göredir. İlk günü doğrulanamayan kayıtlar yıl bilgisiyle sonda gösterilir.
435 yazıdan 169–180 gösteriliyor
Algoritma denetimi ve dezenformasyonla mücadele kurumları
İngiltere’de kriz anlarında yayılan yanlış bilginin öneri algoritmalarıyla büyütülmesi üzerine tartışmalar, yalnız yalan haberi düzeltmenin yeterli olup olmadığını sorgulatıyor. Türkiye’de Dezenformasyonla Mücadele Merkezinin bu dağıtım mekanizmalarını da incelemesini öneriyorum; bu, kurulmuş yeni bir birimin duyurusu değildir.
Yapay zekâ müziği, sanatçı emeği ve telif
ABD’de bir müzisyenler sendikası, kayıtların yapay zekâ şirketlerine lisanslanmasında sanatçıların izni ve payı gözetilmediği iddiasıyla iki büyük plak şirketine dava açtı. Henüz hükme bağlanmış bir sonuç olmayan bu iddialardan hareketle, müziği üretenlerle kayıt kataloglarını yönetenler arasındaki telif ve gelir paylaşımını tartışıyorum.
Yapay zekâ, ulusal güvenlik ve bağımsızlık
Beyaz Saray’ın 5 Haziran tarihli yapay zekâ muhtırası, güvenlik kurumlarına bu teknolojiyi daha hızlı benimseme ve denetleme görevi veriyor. Bu metni, Millî İstihbarat Akademisi’nin dış teknoloji bağımlılığına ilişkin uyarılarıyla birlikte okuyarak Türkiye’nin güvenli ve denetlenebilir yapay zekâ kapasitesi ihtiyacını değerlendiriyorum.
Avrupa’nın yapay zekâda teknolojik bağımsızlığı
Avrupa Komisyonunun Teknolojik Egemenlik Paketi, Avrupa’nın çip, bulut, veri merkezi ve açık kaynak kapasitesini güçlendirerek dışa bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Henüz teklif ve strateji aşamasındaki bu adımların, Türkiye için altyapı ve dijital hizmetlerin kontrolü açısından taşıdığı anlamı ele alıyorum.
Dijital telif ve medyanın yapay zekâ gelirleri
Haber kuruluşlarının ürettiği içerik, arama motorlarında ve yapay zekâ cevaplarında kullanılırken yayıncıya dönen trafik ve gelir azalabiliyor. Türkiye’deki dijital telif teklifinin, haberin yapay zekâ tarafından işlenmesini ve bu kullanımdan doğan değerin paylaşılmasını da kapsaması gerektiğini savunuyorum; burada yeni bir yürürlük duyurusu yapılmıyor.
Ek yazar yorumu veya düzeltmesi içerir.
Yapay zekânın kullanıma sunulmadan önce devletçe denetlenmesi
ABD’deki yeni kararname, en gelişmiş yapay zekâ modellerinin piyasaya çıkmadan önce gönüllü olarak federal güvenlik testlerine sunulmasına imkân tanıyor. Zorunlu bir lisans sistemi olmayan bu yaklaşımı, kritik altyapının korunması ve devletlerin yapay zekâyı denetleme kapasitesi açısından değerlendiriyorum.
Türk televizyonu, sanat ve kültürel diplomasi
Mehmed: Fetihler Sultanı dizisinin setinden aktarılan haberde, millî güreşçiler Taha Akgül ve Rıza Kayaalp’in bir sahne sırasında kale kapısını yerinden söktüğü anlatılıyor. Bu anekdottan hareketle gerçek sporcuların ve insan hikâyelerinin Türk dizilerine ne katabileceğini tartışıyor, daha geniş bir kültürel anlatı stratejisi öneriyorum.
Yapay zekâda çocuk güvenliği ve şirketlerin sorumluluğu
Florida eyaletinin OpenAI’ye açtığı dava, ChatGPT’nin çocuklara yönelik riskleri ve güvenlik vaatlerini hukuki tartışmaya taşıyor. Yazı, henüz hükme bağlanmamış iddiaları OpenAI’nin açıkladığı koruma tedbirlerinden ayırarak, yapay zekâ şirketlerinin çocuk güvenliğindeki sorumluluğunu inceliyor.
Düşünce ve felsefe
Heidegger’in düşünmenin ancak düşünerek öğrenilebileceği yönündeki sözlerinden hareketle, bilgi sahibi olmakla onu gerçekten anlamak arasındaki farkı ele alıyorum. Hız, ekranlar ve tüketim baskısı içinde insanın kendi sorularını sorabilmesi ve üniversitenin bu düşünme alanını koruması üzerinde duruyorum.
Düşünce ve felsefe
İslam düşüncesinde düşünmek; akıl yürütmenin yanında hatırlama, ibret alma, kendini sorgulama ve sözü olgunlaştırma biçimleriyle de ele alınır. Bu yazı, tefekkürden hikmetli sükûta kadar yirmi kavramı kısa açıklamalar ve gündelik sorularla tanıtıyor.
Düşünce ve felsefe
Bilmek, bir şeyi tanımak ve hatırlamak; düşünmek ise öğrendiğinin insanın davranışına ve dünyayı kavrayışına işlemesi. Meyve ve yüzme örneklerinden hareketle, bilginin ancak tecrübeyle içselleştiğinde insanı değiştirebildiğini tartışıyorum.
İnanç ve düşünce
1 Haziran 2026 tarihli bu değerlendirmemde, Fil Suresi etrafındaki itirazları tarihsel bağlam ve iman açısından ele alıyor, güç ve kibir üzerine dinî yorumumu paylaşıyorum.
