Dijital Telif Yasası’nda yapay zekâ başlığı ertelenemez
Konu ve bağlam
Haber kuruluşlarının ürettiği içerik, arama motorlarında ve yapay zekâ cevaplarında kullanılırken yayıncıya dönen trafik ve gelir azalabiliyor. Türkiye’deki dijital telif teklifinin, haberin yapay zekâ tarafından işlenmesini ve bu kullanımdan doğan değerin paylaşılmasını da kapsaması gerektiğini savunuyorum; burada yeni bir yürürlük duyurusu yapılmıyor.
Dijital Telif Yasası’nda yapay zekâ başlığı ertelenemez
Türkiye’de yazılı basın iyice küçüldü. Televizyon haberlerinde de eski büyük kadrolar, güçlü aktüel yayınlar ve geniş saha ekipleri artık eskisi kadar görünür değil.
Oysa medya içeriğinin en çok tüketildiği çağda yaşıyoruz.
Haberi muhabir üretiyor. Editör emek veriyor. Yerel medya sahaya iniyor. Ajanslar ve haber siteleri gündemi taşıyor. Ama gelirin büyük kısmı arama motorlarına, sosyal medya şirketlerine ve dijital platformlara akıyor. RVD ve IAB Türkiye verilerine göre 2024’te dijital medya yatırımları 158 milyar TL’yi aştı; dijitalin toplam medya yatırımları içindeki payı yüzde 74,2’ye çıktı. Kaynak:
https:// iabtr.org/duyuru/turkiye -2024-yili-tahmini-medya-ve-reklam-yatirimlari-aciklandi/ …
Şimdi bu tabloya yapay zekâ da eklendi.
Yapay zekâ sistemleri haber sitelerinin, ajansların ve yerel medyanın içeriklerini tarıyor, özetliyor, dönüştürüyor ve kullanıcıya cevap olarak sunuyor. Kullanıcı çoğu zaman asıl haber kaynağına gitmiyor.
Yani haberin emeği medyada kalıyor; dikkat, trafik ve reklam geliri platformda toplanıyor. Bu yüzden mesele sadece “tıklanma” meselesi değildir.
Bu bir telif meselesidir. Bu bir emek meselesidir. Bu bir yerel medya meselesidir. Bu bir dijital egemenlik meselesidir.
İngiltere bu nedenle Google’a yeni bir yükümlülük getirdi. Yayıncılar, içeriklerinin Google’ın AI Overviews ve AI Mode gibi yapay zekâ arama özelliklerinde kullanılmasına itiraz edebilecek. Bu tercih, klasik Google aramasındaki görünürlüklerini cezalandırmak için kullanılamayacak.
Kaynak:
https:// gov.uk/government/new s/cma-secures-fairer-deal-for-publishers-and-improves-google-search-services-in-uk …
Türkiye’de de “Dijital Telif ve Çevrimiçi Haber İçerikleri Hakkında Kanun Teklifi” 10 Şubat 2026’da TBMM’ye sunuldu. Ancak bu düzenleme artık sadece dijital platformları değil, yapay zekâyı da kapsamak zorunda.
https:// tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTe klifi/3219158f-df72-473a-8ee1-019c47f06111 … Çünkü yapay zekâ haberi doğrudan kopyalamasa bile onu işliyor, dönüştürüyor, özetliyor ve yeni bir cevap olarak kullanıcıya sunuyor. Sadece “kaynak gösterdim” demek yetmez. Kaynak gösterilip tıklama gelmiyorsa, yayıncı yine gelir kaybediyor demektir.
Yerel medya içerik üretiyor. Dijital platform görünürlüğü kontrol ediyor. Yapay zekâ cevabı kendi ekranında veriyor. Reklam geliri platformda kalıyor.
Bu düzen böyle devam ederse Türkiye’de yerel medya yaşayamaz. Yerel medya ölürse sadece gazeteler kapanmaz; şehirlerin, ilçelerin ve mahallelerin hafızası da kapanır.
Hakikat savaşı artık yalnız haber merkezlerinde değil, cevap motorlarının içinde de yaşanıyor.
Bu yüzden Dijital Telif Yasası, yapay zekâ boyutu da eklenerek acilen çıkarılmalıdır.
@selvacam
Kaynak gönderi
Görüntülenme ve okuma bildirimi sayıları yalnızca site sahibine açıktır. “Okudum” düğmesiyle bu yazıyı okuduğunuzu bildirebilirsiniz.
Sayaç ve gizlilik
Yalnızca bu yazı için kayıt tutulur. Tekrarları azaltmak amacıyla tarayıcınızda yazıya özel rastgele bir işaret kullanılır. IP adresi, cihaz parmak izi veya üçüncü taraf takip aracı kullanılmaz. Do Not Track veya Global Privacy Control etkinse görüntülenme ve “Okudum” bildirimi kaydedilmez. Bu kayıtlar doğrulanmış tekil kişi veya tamamlanmış okuma ölçümü değildir.