DR. MUHAMMED ERSİN TOY · DÜŞÜNCE ARŞİVİ
X’te yazdıklarım: analizler, yorumlar ve değerlendirmeler
Akışta başlayan düşünceler, burada kalıcı bir okumaya dönüşüyor. Konuyu seçin; kısa bir yorumdan daha uzun bir değerlendirmeye geçin.
Sıralama X paylaşım tarihine göredir. İlk günü doğrulanamayan kayıtlar yıl bilgisiyle sonda gösterilir.
107 yazıdan 73–84 gösteriliyor
Reuters medya eğilimleri ve platform ekonomisi
Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsünün 2026 medya eğilimleri raporu, 51 ülke ve bölgeden 280 medya yöneticisinin görüşlerini bir araya getiriyor. Yayıncıların trafik kaybı beklentisini, yapay zekâ karşısında gelir ve telif sorunlarını, haberin güvenilirliğiyle birlikte değerlendiriyorum; beklentileri kesin gelecek bilgisi olarak sunmuyorum.
Çin’de yapay zekâ, ideoloji ve bilgi yönetimi
Reuters’ın aktardığı yatırım planına göre Şinhua’ya bağlı Xinhuanet, Şi Cinping’in siyasi düşüncesini öğrenmek ve yaymak için Xinhua Yudian adlı bir yapay zekâ aracı geliştirmeyi hedefliyor. Bu plan üzerinden, cevap üreten sistemlerin resmî bilgi ve ideolojiyle ilişkisini tartışıyorum; planı uygulanmış kapsamlı bir toplumsal denetim sistemiyle eşitlemiyorum.
Mesajlaşmada yapay zekâya erişim ve rekabet
Meta’nın yapay zekâ asistanını WhatsApp’a yerleştirmesi, kendi hizmetini öne çıkarırken rakiplerini sınırlayıp sınırlamadığına ilişkin rekabet tartışmasına yol açtı. Bu gelişmeyi mahremiyet açısından da değerlendiriyorum; özel şifreli sohbetlerle kullanıcının kendi isteğiyle Meta AI’a gönderdiği mesajlar aynı şey değil.
Yapay zekâ ve medya
Google’ın yapay zekâ araması, kullanıcıya haber sitelerini tek tek açmadan özet cevaplar sunuyor. Bu kolaylığın tık tuzağını azaltabileceği görüşüne karşı, haber kuruluşlarına giden trafiğin ve gelirin ne olacağını soruyorum; kaynak gösterimi, bağlantı ve adil gelir paylaşımı gerektiğini savunuyorum.
Yapay zekâ ve gazetecilik
9 Haziran 2026 tarihli bu analizimde, arama sonuçlarından doğrudan yapay zekâ cevaplarına geçişin haber emeği, kaynak görünürlüğü ve dijital egemenlik açısından taşıdığı riskleri tartışıyorum.
Ek yazar yorumu veya düzeltmesi içerir.
Dijital güvenlik
Akıllı telefonların ürettiği konum, kullanım ve sosyal medya verileri, yapay zekâ ile bir araya getirildiğinde insanların davranışlarını analiz etme gücü yaratıyor. Burada meseleye yalnız iletişimin dinlenmesi açısından değil, dijital izlerin stratejik bilgiye dönüştürülmesi açısından bakıyorum.
Medyanın geleceği ve yapay zekâya geçiş
Yapay zekâ haberleri okur için seçip özetlediğinde, haberi kimin ürettiği görünmez hâle gelebilir. Okur haber sitesine gitmeden bilgi edinirken yayıncı gelir kaybedebilir. Bu yüzden medya kuruluşlarının yalnız yeni araçları kullanmakla yetinmemesi; kaynağını görünür tutması, telifini koruması ve yapay zekânın ürettiği içerikleri denetlemesi gerektiğini savunuyorum.
Yapay zekâ müziği, sanatçı emeği ve telif
ABD’de bir müzisyenler sendikası, kayıtların yapay zekâ şirketlerine lisanslanmasında sanatçıların izni ve payı gözetilmediği iddiasıyla iki büyük plak şirketine dava açtı. Henüz hükme bağlanmış bir sonuç olmayan bu iddialardan hareketle, müziği üretenlerle kayıt kataloglarını yönetenler arasındaki telif ve gelir paylaşımını tartışıyorum.
Yapay zekâ, ulusal güvenlik ve bağımsızlık
Beyaz Saray’ın 5 Haziran tarihli yapay zekâ muhtırası, güvenlik kurumlarına bu teknolojiyi daha hızlı benimseme ve denetleme görevi veriyor. Bu metni, Millî İstihbarat Akademisi’nin dış teknoloji bağımlılığına ilişkin uyarılarıyla birlikte okuyarak Türkiye’nin güvenli ve denetlenebilir yapay zekâ kapasitesi ihtiyacını değerlendiriyorum.
Avrupa’nın yapay zekâda teknolojik bağımsızlığı
Avrupa Komisyonunun Teknolojik Egemenlik Paketi, Avrupa’nın çip, bulut, veri merkezi ve açık kaynak kapasitesini güçlendirerek dışa bağımlılığını azaltmayı hedefliyor. Henüz teklif ve strateji aşamasındaki bu adımların, Türkiye için altyapı ve dijital hizmetlerin kontrolü açısından taşıdığı anlamı ele alıyorum.
Dijital telif ve medyanın yapay zekâ gelirleri
Haber kuruluşlarının ürettiği içerik, arama motorlarında ve yapay zekâ cevaplarında kullanılırken yayıncıya dönen trafik ve gelir azalabiliyor. Türkiye’deki dijital telif teklifinin, haberin yapay zekâ tarafından işlenmesini ve bu kullanımdan doğan değerin paylaşılmasını da kapsaması gerektiğini savunuyorum; burada yeni bir yürürlük duyurusu yapılmıyor.
Ek yazar yorumu veya düzeltmesi içerir.
Yapay zekânın kullanıma sunulmadan önce devletçe denetlenmesi
ABD’deki yeni kararname, en gelişmiş yapay zekâ modellerinin piyasaya çıkmadan önce gönüllü olarak federal güvenlik testlerine sunulmasına imkân tanıyor. Zorunlu bir lisans sistemi olmayan bu yaklaşımı, kritik altyapının korunması ve devletlerin yapay zekâyı denetleme kapasitesi açısından değerlendiriyorum.
