Türkiye Çocuk Dijital Güvenlik Sempozyumu Düzenlenmeli!

Türkiye Çocuk Dijital Güvenlik Sempozyumu Düzenlenmeli!

Türkiye’nin çocuk güvenliği meselesini acil biçimde yeniden masaya yatırması gerektiğini düşünüyorum. Çünkü bugün konuştuğumuz çocuk güvenliği, 2010’ların çocuk güvenliği değil.

2026 yılında çocuğun karşısında yalnız sosyal medya yok. Yapay zekâ var. Algoritmik öneri sistemleri var. Akıllı telefonun ve işletim sisteminin bütün dijital hayatı kuşatan mimarisi var. Yaş güvencesi, kişisel veri, mahremiyet, sonsuz akış, otomatik oynatma, bildirim sistemleri ve çocukla doğrudan konuşabilen yapay zekâ uygulamaları var.

Dolayısıyla artık yaş sınırı, algoritma, akıllı telefon ve yapay zekâyı birbirinden ayrı başlıklar olarak tartışamayız.

Bunların hepsini aynı masaya yatırmamız gerekiyor.

Bu nedenle Türkiye’de geniş katılımlı bir “Türkiye Çocuk Dijital Güvenlik Sempozyumu” düzenlenmesini öneriyorum.

Sempozyumun temel sorusu çok açık olmalı:

2026 yılında Türkiye’de bir çocuk için güvenli dijital ortam nasıl olmalıdır?

Bu toplantı yalnız akademisyenlerin sunum yaptığı klasik bir sempozyum olmamalı. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Sağlık Bakanlığı, Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu, Türk Standardları Enstitüsü, üniversiteler, psikologlar, çocuk gelişim uzmanları, iletişimciler, hukukçular, teknoloji şirketleri, gazeteciler ve aile temsilcileri aynı masada bulunmalı.

Çünkü mesele yalnız çocuğun ekranda ne kadar zaman geçirdiği değil.

Çocuk hangi hizmete erişiyor? Algoritma karşısına ne çıkarıyor? Telefon onu nasıl sürekli çevrim içi tutuyor? Yapay zekâ çocukla nasıl konuşuyor, neyi hatırlıyor ve çocukla nasıl bir ilişki kuruyor?

Sempozyumun ilk çalışma alanı erişim ve yaş güvenliği olmalı. Çocuk hangi yaşta hangi dijital hizmeti kullanabilir? Yaş doğrulama mahremiyeti ihlal etmeden nasıl yapılabilir? Her uygulamanın ayrı ayrı kimlik veya biyometrik veri topladığı bir sistem yerine ortak ve güvenli bir yaş güvencesi altyapısı kurulabilir mi?

İkinci alan algoritmik güvenlik olmalı. Çünkü daha önce söylediğim gibi, yaş sınırı kapıyı koruyor, algoritma içeride çalışıyor. Sonsuz akış, otomatik oynatma, yoğun bildirimler ve kişiselleştirilmiş öneri sistemleri çocuk hesaplarında hangi sınırlar içerisinde çalışmalı? Çocuk çoğu zaman içeriği aramıyor; sistem çocuğu buluyor ve içeriği onun önüne getiriyor. Bu nedenle çocuklara değil, algoritmalara da sınır koymak gerekiyor.

Üçüncü alan akıllı telefon ve cihaz güvenliği olmalı. Akıllı telefon artık yalnız bir ekran değil; işletim sistemi, uygulama mağazası, kamera, mikrofon, sensörler, bildirimler ve sürekli bağlantıyla çocuğun bütün dijital hayatının altyapısı. Çocuk profili, güvenli varsayılan ayarlar, gece kullanımı, bildirimler, uygulama izinleri ve yaş bilgisi doğrudan cihaz seviyesinde tartışılmalı.

Dördüncü ve belki de en yeni alan yapay zekâ ilişki ve hafıza güvenliği olmalı.

Sosyal medya algoritması çocuğa içerik öneriyordu. Yapay zekâ artık çocukla konuşuyor, onu hatırlıyor, tavsiye veriyor ve kimi zaman sırdaş gibi kullanılabiliyor. Buradaki risk araçtan sırdaşa, sırdaştan otoriteye geçiştir.

Bu nedenle şu sorulara cevap vermemiz gerekiyor:

Yapay zekâ çocukla ne kadar konuşabilir? Neyi hatırlayabilir? Hangi verileri saklayabilir? Kendini arkadaş veya duygusal destek kaynağı gibi konumlandırabilir mi? Kriz anında nasıl davranmalı? Çocuğun kendi kararını vermek yerine yapay zekânın kararına dayanmasını önlemek için hangi sınırlar konulmalı?

Sempozyumun amacı yalnız sorunları konuşmak veya farkındalık oluşturmak olmamalı.

Toplantının sonunda doğrudan bir “Türkiye Çocuk Dijital Güvenlik Yol Haritası” hazırlanmalı.

Bu yol haritasından en az dört somut düzenleme paketi çıkmalı: Ulusal Yaş Güvencesi Modeli, Çocuklar İçin Algoritmik Tasarım Standardı, Çocuk Güvenli Akıllı Cihaz Standardı ve Çocuklara Yönelik Yapay Zekâ Güvenlik Standardı.

Bunun yanında Türkiye’nin algoritmaları ve yapay zekâ sistemlerini çocuk hesapları üzerinden gerçekten test edebileceği bir Çocuk Dijital Güvenlik Test ve Denetim Laboratuvarı kurulması da değerlendirilmelidir.

Sempozyumun başarısı kaç konuşmacının katıldığıyla veya kaç oturum düzenlendiğiyle ölçülmemeli. Toplantının sonunda şu dört sorunun teknik, hukuki ve kurumsal cevabı ortaya konulmalı:

Çocuk hangi hizmete erişebilir? Algoritma çocuğa ne yapabilir? Telefon çocuk için nasıl çalışmalıdır? Yapay zekâ çocukla nasıl ilişki kurabilir?

Çünkü çocuk güvenliği artık yalnız ekran süresi meselesi değildir.

Çocukları ekrandan uzaklaştırmak yetmez; çocuğu ekrana bağlayan sistemi değiştirmek gerekir.

Türkiye bu meseleyi acil gündemine almalı ve çocuk güvenliğini 2026’nın dijital gerçeklerine göre yeniden tanımlamalıdır.

@MahinurOzdemir

@tcailesosyal

@Yusuf__Tekin

@tcmeb

@BTKbasin

@rtukkurumsal

@mfatihkacir

@mserdark

@hakki_alkan

@cuneytozdemir

@nevsinmengu

@anadoluajansi

@AAGorus

@trthaber

@cetinkayakoc

@hilal_kaplan