Tıp eğitimi, kamu yatırımı ve insan sermayesi
Konu ve bağlam
ABD’de tıp eğitiminin maliyetlerine ilişkin veriler, Türkiye’nin kamu kaynaklarıyla yetiştirdiği hekimlerin yurt dışında çalışması tartışmasına farklı bir açı kazandırıyor. Hekimlerin çalışma tercihleriyle kamu yatırımının korunması arasındaki dengeyi, hizmet yükümlülüğü ve başka ülkelerdeki modeller üzerinden ele alıyorum.
Yorum yaptığınız gibi hocam…
ABD’de tıp eğitiminin ne kadar büyük bir ekonomik karşılığı olduğunu rakamlar gösteriyor. Amerikan Tıp Fakülteleri Birliği’nin (AAMC) verilerine göre 2026 sınıfı için dört yıllık tıp eğitiminin medyan toplam maliyeti devlet üniversitelerinde 297.745 dolar, özel üniversitelerde ise 408.150 dolar. 2025’te mezun olan tıp öğrencilerinin eğitim borcunun medyanı da 215 bin dolar. Medyan, tutarlar küçükten büyüğe sıralandığında ortada kalan değeri gösterir. ( https:// students-residents.aamc.org/financial-aid- resources/you-can-afford-medical-school …)
Türkiye’de ise devlet; ilkokuldan üniversiteye, tıp fakültesinden uzmanlık eğitimine kadar çok büyük bir kamu kaynağını insan yetiştirmek için kullanıyor. Tıp fakültesi dediğiniz yalnızca bir sınıf ve hocadan ibaret değil; laboratuvarı, üniversite hastanesi, klinikleri, cihazları, öğretim üyeleri ve yıllarca süren uzmanlık eğitimiyle son derece maliyetli bir kamu yatırımı.
Dolayısıyla mesele bir doktorun ABD’de 350 bin dolar kazanması değil. Elbette herkes daha iyi şartlarda yaşamak ve çalışmak isteyebilir.
Asıl mesele şu:
Türkiye’nin milletin vergileriyle yetiştirdiği yüksek nitelikli insan gücünün, yetiştirme maliyetini üstlenmeyen başka ülkelerin sağlık sistemlerine bedelsiz biçimde transfer edilmesi.
Türkiye’de hekimler için zaten 300 ila 600 gün arasında değişen devlet hizmeti yükümlülüğü bulunuyor. ( https:// mackaftr.saglik.gov.tr/TR-709054/3359 -sayili-saglik-hizmetleri-temel-kanunu.html …)
Fakat artık bunun ötesini de tartışmalıyız.
Dünyada bunun örnekleri var. Avustralya’nın Bonded Medical Programı kapsamında devlet destekli tıp eğitimi alan doktorlar, bölgesel, kırsal ve uzak bölgelerde toplam 156 hafta, yani üç yıl hizmet yükümlülüğü üstleniyor. ( https:// health.gov.au/our-work/bonde d-medical-program/for-participants/obligations …)
Tıp eğitimini tamamladıktan sonra programdan çıkan kişi, devletin karşıladığı eğitim maliyetini geri ödemek zorunda; hizmetin bir bölümü yapılmışsa geri ödeme de buna göre azaltılıyor. ( https:// health.gov.au/our-work/bonde d-medical-program/for-participants/withdrawing …)
Türkiye de benzer bir modeli tartışmalıdır:
Ya seni yetiştiren ülkeye belirli bir süre hizmet et ya da kamu tarafından karşılanan eğitim yatırımının, hizmetle karşılanmamış makul bölümünü geri öde.
Bu doktoru cezalandırmak değildir.
Bu, milletin parasını ve Türkiye’nin insan sermayesini korumaktır.
Amerika kendi doktorunu yüz binlerce dolarlık maliyetle yetiştirirken Türkiye’nin kamu kaynaklarıyla yetiştirdiği doktoru hazır şekilde alıyorsa bizim de artık şu soruyu sormamız gerekiyor:
Türkiye yetiştiriyor, Amerika istihdam ediyor; peki bu yatırımın bedelini neden yalnız Türk milleti ödüyor?
Kaynak gönderi
Görüntülenme ve okuma bildirimi sayıları yalnızca site sahibine açıktır. “Okudum” düğmesiyle bu yazıyı okuduğunuzu bildirebilirsiniz.
Sayaç ve gizlilik
Yalnızca bu yazı için kayıt tutulur. Tekrarları azaltmak amacıyla tarayıcınızda yazıya özel rastgele bir işaret kullanılır. IP adresi, cihaz parmak izi veya üçüncü taraf takip aracı kullanılmaz. Do Not Track veya Global Privacy Control etkinse görüntülenme ve “Okudum” bildirimi kaydedilmez. Bu kayıtlar doğrulanmış tekil kişi veya tamamlanmış okuma ölçümü değildir.