Google’dan Finlandiya’da 13 milyar avroluk yapay zekâ yatırımı: Nükleer enerji anlaşması yaptı

Google’dan Finlandiya’da 13 milyar avroluk yapay zekâ yatırımı: Nükleer enerji anlaşması yaptı

Google’ın Finlandiya’da 13 milyar avroluk yapay zekâ ve dijital altyapı yatırımı yaparken 22 yıllık nükleer elektrik anlaşması imzalaması, yapay zekâ çağındaki yeni güç denklemini somutlaştırıyor. Veri, hesaplama gücü, veri merkezleri, elektrik üretimi, şebeke ve enerji depolama kapasitesi artık aynı stratejik zincirin parçaları. Türkiye açısından da mesele yalnız yapay zekâ modeli geliştirmek değil, bu modelleri çalıştıracak altyapının tamamı üzerinde sürdürülebilir ve güvenli bir kapasite kurabilmek.

Google, Finlandiya’da yeni veri merkezleri kuracak ve mevcut altyapısını genişletecek. Veri merkezi, yapay zekâ sistemlerini çalıştıran yüksek kapasiteli bilgisayarların bulunduğu büyük tesisleri ifade ediyor. Hesaplama gücü ise bu sistemlerin büyük miktarda veriyi işleyebilme kapasitesi. Yapay zekâ modelleri büyüdükçe hem veri merkezi ihtiyacı hem de buna bağlı elektrik tüketimi artıyor.

Google ile Finlandiyalı enerji şirketi Fortum arasında yapılan 22 yıllık elektrik alım anlaşması yatırımın önemli bölümünü oluşturuyor. Anlaşma 2028’de başlayacak. Google, 2030’dan itibaren Loviisa Nükleer Santrali’nin üretim kapasitesinin yüzde 50’sine kadar olan bölümünden elektrik alabilecek. Fortum’a göre santral Finlandiya’nın elektrik üretiminin yaklaşık yüzde 10’unu karşılıyor. Uzun vadeli anlaşma, santralin 2050’ye kadar işletilmesi için gereken yatırımlara da gelir güvencesi sağlayacak.

Plan yalnız nükleer enerjiyle sınırlı değil. Google’ın desteklediği kara tipi rüzgâr enerjisi kapasitesi 629 megavata ulaşacak. Kajaani yakınında 94 megavatlık batarya sistemi kurulacak. Böylece elektrik üretimi, enerji depolama kapasitesi ve veri merkezleri aynı yatırım planı içinde ele alınıyor.

Finlandiya’da bu büyümenin elektrik arzı, fiyatlar ve şebeke üzerindeki etkileri de tartışılıyor. Yapay zekâ altyapısı büyüdükçe daha fazla elektrik gerekiyor. Bu elektriği kesintisiz taşıyan ve talepteki ani değişimleri karşılayabilen dayanıklı bir şebeke de gerekiyor.

Millî İstihbarat Akademisinin yapay zekâ, enerji ve siber güvenlik çalışmalarında da bu bağlantı öne çıkıyor. Akademi, yapay zekâ bağlantılı veri merkezlerinin artan enerji ihtiyacına, elektrik şebekelerinin esnekliğine, kritik altyapıların güvenliğine ve yabancı teknolojilere bağımlılığın oluşturabileceği stratejik risklere dikkat çekiyor.

Finlandiya örneğinin Türkiye açısından gösterdiği temel mesele de burada ortaya çıkıyor. Veri ve hesaplama kapasitesi, enerji arz güvenliği, dayanıklı elektrik şebekesi, kritik altyapı güvenliği ve teknolojik denetim birlikte düşünülmeli.

Yapay zekâ çağında millî güç, yalnız teknoloji üretebilmek değil; o teknolojiyi çalıştıracak veriyi, hesaplama gücünü, kritik altyapıyı ve enerjiyi güvenli biçimde yönetebilme kapasitesidir.