Google Arama okulda yapay zekâdan ayrı tutulabilecek mi?

Google, okul öncesi, ilk ve ortaöğretim öğrenci hesaplarında yapay zekâ araçlarını yöneticinin onayına bağlayacağını açıkladı. Ancak yapay zekâyı bütünüyle kapatmak isteyen okullar, öğrencilerin Google Arama erişiminden de vazgeçmek zorunda kalacak. Bu değişiklik, öğretmenlerin hangi aracı kullanacağından daha geniş bir soruyu gündeme getiriyor: Bir okul, alıştığı bilgiye erişim kanalını kaybetmeden yeni bir teknolojiyi reddedebilir mi?

Google’ın 3 Kasım duyurusuna göre Gemini, Gemini Notebook, Classroom içindeki Gemini ve Arama, okul öncesinden lise sonuna uzanan öğrenci hesaplarında başlangıçta kapalı olacak. Yöneticiler hizmetleri açabilecek. Şirket, ayrıntıları uygulamadan önce okullarla paylaşacağını belirtiyor. Dolayısıyla bu, bütün okullarda erişimin bugün kesildiği anlamına gelmiyor.

İki ayrı seçim birbirine karışıyor

Burada önemli bir ayrım var. Okulların Gemini sohbet aracını açması, Arama kullanmanın zorunlu koşulu değil. Hizmetler ayrı ayrı açılabilecek. Fakat Arama’nın içindeki yapay zekâ özelliklerini tamamen ayırmak için sunulmuş bir seçenek yok.

Education Week’in Google yöneticileriyle yaptığı görüşme bu farkı açıklıyor. Okul, yaş gruplarına göre farklı erişim kuralları belirleyebilecek. Buna karşılık yapay zekâ kullanmasına izin verilmeyen öğrenci grubu Arama’yı da kullanamayacak. Haberde değişikliklerin gelecek yılın başında başlayacağı belirtiliyor.

Başlangıç ayarının kapalı olması, eğitimciye önceden değerlendirme imkânı verir. Bunun değerini görmezden gelmemek gerekir. Ancak onay düğmesinin bulunması, seçeneklerin okulun ihtiyacına göre düzenlendiğini göstermeye yetmez. Bir hizmeti reddetmenin bedeli başka bir hizmetten vazgeçmekse, kararın maliyeti değişir.

AP’nin haberinde öne çıkan erişim kaybı ile Education Week’in anlattığı sınıf düzeyindeki yönetim ihtiyacı birlikte düşünülmeli. Birincisi hangi hizmetin kapanacağını, ikincisi öğretmenin dersini nasıl yeniden düzenleyeceğini gösteriyor. Öğrenciye verilen ödevin bilgi toplama aşaması da bu karardan etkilenebilir.

Rehberlik vaadi nasıl sınanacak?

Google aynı duyuruda, doğrudan cevap vermek yerine öğrenciyi adım adım yönlendiren Guided Learning özelliğini genişletiyor. Classroom uygulaması için küresel kullanıma açılış duyuruldu. Arama’daki sürüm ise kasım içinde seçilmiş ABD okullarında denenmeye başlayacak. İki uygulama aynı aşamada değil.

Şirketin ayrıca yayımladığı araştırma anlatımı, Tokyo Üniversitesindeki 300’ü aşkın öğrenciyle yarım günlük bir istatistik çalışmasını aktarıyor. Google, standart kaynaklara ek olarak aracı kullanan grubun ön test ile son test arasındaki artışını 8,1 yüzde puan, standart çevrim içi kaynak kullanan grubunkini 5,3 yüzde puan olarak bildiriyor. Bu, şirketin sunduğu kısa süreli bir üniversite bulgusu. İlkokuldaki uzun dönemli öğrenmeyi veya henüz başlayacak Arama pilotunun başarısını kanıtlamıyor.

Stanford SCALE’ın 2026 değerlendirmesi de araç yardımıyla bir görevi tamamlamak ile yardımsız öğrenme arasında ayrım yapıyor. Rapor, Ekim 2025’e kadar toplanmış 818 çalışmanın içinden nedensel çıkarım için yeterli bulunan 20 araştırmayı inceliyor. Sonuçlar araç tasarımına ve bağlama göre değişiyor. Taramanın büyük ölçüde ön baskılara dayanması ve kısa dönemli ölçümlerin ağırlığı, genellemeyi sınırlıyor. Raporun destekçileri arasında Google.org da bulunuyor.

Türkiye’deki lise matematik deneyini de değerlendiren bu rapor, doğrudan cevap veren araç ile ipucu veren öğretici aracın aynı sonuçları üretmediğini aktarıyor. Buradan Türkiye’deki bütün okullar için tek bir kullanım kararı çıkarılamaz. Ama satın alınan aracın adı kadar, öğrenciden hangi düşünme işini devraldığını sormak için somut bir gerekçe çıkar.

Okulun seçimi kullanılabilir olmalı

Çocukları korumak, yalnızca bir uygulamayı açmak veya kapatmakla tamamlanmaz. Dersin amacı, öğretmenin denetimi ve çocuğun kendi başına yapabildiği iş birlikte değerlendirilir. Okulun vazgeçme seçeneği de kâğıt üzerinde kalmamalı.

Bu nedenle Google’ın yeni düzeni, yalnızca kaç yönetim seçeneği sunduğuyla ölçülmemeli. Eğitimcinin yapay zekâyı sınırlarken araştırma yapma imkânını nasıl koruyabildiği de görülmeli. Arama pilotunun sonuçları açıklandığında bakılacak ölçü, öğrencinin ekranda doğru cevaba ulaşması değil, destek kaldırıldığında aynı konuyu anlayabilmesi olacak.