Temelli’deki veri merkezi yatırımında ilk faz için 2028 hedeflendi

Rönesans Holding ile Digital Realty, Türkiye'de yapay zekâ, bulut hizmetleri ve veri depolama talebini karşılamak amacıyla geliştirdikleri veri merkezi kampüsünün temelini 19 Ekim'de Temelli'de attı. Başkent Organize Sanayi Bölgesi'ndeki projenin ilk fazında 22 megavatın üzerinde bilgi teknolojileri kapasitesi ile yaklaşık 10 bin metrekarelik veri merkezi alanı oluşturulması öngörülüyor. Şirketler, bu bölümün 2028'de hizmete girmesini ve ardından İstanbul'da başka bir kampüs geliştirilmesini hedefliyor.

Veri merkezleri, dijital hizmetlerin çalıştığı sunucuları, depolama sistemlerini ve bunları birbirine bağlayan altyapıyı barındırıyor. Yapay zekâ uygulamalarının ihtiyaç duyduğu hesaplama işlemleri de bu tesislerde yürütülüyor. Dolayısıyla yatırım, yalnızca yeni bir bina yapılmasını değil, kurumların veriyi işleyebileceği ve dijital hizmet sunabileceği kapasitenin artırılmasını amaçlıyor.

Rönesans'ın açıklamasında ortaklığın uzun vadede 200 megavat kapasiteye ve 3 milyar dolara kadar yatırım potansiyeline ulaşabileceği belirtiliyor. Bunlar tamamlanmış yatırımı gösteren rakamlar değil, geleceğe dönük hedefler. Türkiye açısından izlenecek başlıca konu, açıklanan kapasitenin ne zaman devreye gireceği ve yerli işletmelerin bu altyapıdan hangi koşullarda yararlanabileceği olacak.

İlk faz ile uzun vadeli hedef ayrılıyor

Yatırımın ölçeğini değerlendirirken ilk etapla ortaklığın tamamını birbirinden ayırmak gerekiyor. 2028 takvimi Temelli kampüsünün ilk fazına ilişkin. Uzun vadeli kapasite ve yatırım potansiyeli ise daha geniş bir gelişme planını anlatıyor.

Anadolu Ajansının temel atma töreninden aktardığı açıklamalar, altyapı ve bina yatırımıyla hizmet sağlayıcıların teknoloji yatırımlarının da farklı kalemler olduğunu gösteriyor. Bir kampüse ayrılan alan, tesisin kullanıma hazır gücü ve içine yerleştirilecek donanım aynı şeyi ifade etmiyor. Projenin ilerleyişi bu kalemlerin her biri üzerinden izlenmeli.

Verinin bulunduğu yer kadar yönetimi de önemli

Daha önce ele aldığım veri merkezi ve dijital egemenlik ilişkisi, Temelli yatırımıyla somut bir proje üzerinden yeniden değerlendirilebilir. Ülkede daha fazla kapasite bulunması, kurumların hizmet alırken değerlendirebileceği seçenekleri genişletebilir. Ancak verinin ülke sınırları içinde tutulması, o veriyle ilgili bütün kararların da ülke içinde alındığı anlamına gelmez.

Şirket, ilk aşamada müşterilerin farklı bağlantı sağlayıcıları arasından seçim yapabilmesini planlıyor. 'Operatör bağımsız' ifadesi bu seçme imkânını anlatıyor. Bu tercihin müşteriye nasıl yansıyacağı, kullanılabilecek bağlantılar ve hizmet koşulları açıklandığında daha iyi görülecek. Kurumlar için seçeneklerin bulunması kadar, bu seçeneklerden gerçekten yararlanabilmek de önemli.

Kurumlar, sağlayıcı seçerken kimlerin veriye erişebileceğini, yedekleme koşullarını ve hizmet kesintisinde ne yapılacağını da incelemeli. Sözleşme sona erdiğinde verinin başka bir sisteme taşınma koşulları da değerlendirilmeli. Fiziksel konum, bu değerlendirmenin önemli fakat tek başına yeterli olmayan bir parçasıdır.

Ortaklık, Rönesans'ın proje geliştirme ve inşaat deneyimini Digital Realty'nin veri merkezi işletmeciliğiyle buluşturmayı amaçlıyor. Böyle bir yapının yerel teknoloji ekosistemine katkısı, ilan edilen büyüklüğün yanında yerli hizmet sağlayıcıların, girişimlerin ve uzmanların projede üstlenebileceği rollerle de değerlendirilebilir.

Kapasiteyi kullanacak işletmeler belirleyici olacak

Bir veri merkezi yatırımının ekonomik karşılığı, yalnızca kurulu kapasiteden ibaret değildir. Bu kapasitenin üretimde, araştırmada ve hizmetlerde hangi sorunları çözdüğü de önem taşır. Bir işletmenin erişemediği, bütçesine uymayan veya mevcut sistemleriyle çalışmayan altyapı, kâğıt üzerindeki büyüklüğünü günlük faaliyete taşıyamaz.

Bu nedenle Temelli'nin bundan sonraki aşamalarında takvim, müşterilere sunulacak hizmetler, bağlantı seçenekleri ve işletme koşulları birlikte izlenmeli. Enerji, soğutma ve kesintisiz çalışma planlarına ilişkin açıklamalar da projenin dayanıklılığını değerlendirmeyi sağlayacaktır.

Türkiye'de yapay zekâ konusunda model geliştirme ile altyapı yatırımı çoğu zaman ayrı başlıklar altında konuşuluyor. Temelli projesi bu iki alanın birbirine bağlı olduğunu hatırlatıyor. Yerli yazılımın gelişmesi için kullanılabilir hesaplama kapasitesi; kapasitenin değer üretmesi için de onu anlamlı işlere dönüştürecek insan ve işletme birikimi gerekiyor.