Google’ın yapay zekâ haber programına katılan yayın sayısı 400’ü aştı

Google, 15 Ekim'de yapay zekâ destekli haber özelliklerini denediği lisans programına katılan yayın sayısının dünya genelinde 400'ü aştığını açıkladı. Yeni katılımcılar arasında CNN, Financial Times, Axios ve Forbes bulunuyor. Şirket, programa dahil olan yayıncılara içeriklerinin sağlanması ve yeni özelliklerde kullanılması karşılığında ödeme yapıyor.

CNN de aynı gün Google ile çok yıllı bir işbirliği duyurdu. Açıklamaya göre anlaşma, CNN'in gazetecilik ürünlerinin Google'ın deneysel yapay zekâ özelliklerinde kullanılabilmesi için genişletilmiş içerik hakları sağlıyor. CNN, hem fikrî mülkiyetinin korunmasını hem de izleyici ve okurlara ulaşmanın yeni yollarını geliştirmeyi hedeflediğini belirtiyor. Mali koşullar kamuoyuna açıklanmadı.

Google News'teki ayrıntılı haber özetleri ve kullanıcının tercihine göre düzenlenebilen sesli bültenler, programda denenmekte olan özellikler arasında. Google, kaynakların açık gösterileceğini ve yayıncılara doğrudan bağlantı verileceğini bildiriyor. Bu taahhütlerin yayıncıya ne kadar ziyaret, abonelik veya gelir sağlayacağı ise ayrı bir değerlendirme gerektiriyor. Anlaşmalar, haberin yapay zekâ ürünlerinde kullanılmasına ticari bir çerçeve getiriyor; okurun özgün habere dönüşünü kendiliğinden güvence altına almıyor. Bu fark, yeni lisans gelirinin yayıncının uzun vadeli çıkarlarıyla birlikte ele alınmasını gerekli kılıyor.

Ödeme biçimi programdan programa değişiyor

Nieman Lab'in Google'dan aldığı bilgiye göre News AI pilotu, bir içeriğin yapay zekâ yanıtına katkısı oranında ücretlendirildiği bir modelle çalışmıyor. Yayıncılar, deneysel özelliklerde kullanılacak içerik sağlamaları karşılığında ödeme alıyor. Ayrıntılı sözleşme koşulları açıklanmış değil.

Bu ayrıntı, bütün yapay zekâ anlaşmalarını aynı başlık altında değerlendirmemek gerektiğini gösteriyor. Sabit içerik bedeli, kullanım başına ödeme ve ortaya çıkan ekonomik değerden pay alma, yayıncı açısından farklı riskler ve getiriler yaratabilir. Kamuya açık bilgiler, bu programdaki her yayıncının hangi koşullarla anlaştığını karşılaştırmaya yetmiyor.

Google'ın açıklaması ödemeyi doğruluyor; bu ödemenin yayıncıların azalan ziyaret veya reklam gelirlerini ne ölçüde karşılayacağına ilişkin bağımsız bir sonuç sunmuyor. Bu nedenle anlaşmayı şimdiden bütün sektörün gelir sorununu çözen bir model olarak nitelemek için erken.

Yerel yayıncıların katılımı da izlenmeli

Programın genişlemesi yalnız küresel markalarla sınırlı değil. Google'ın duyurusunda ABD'den Post and Courier, Texas Tribune, Oil City News ve Shaw Media gibi yerel yayıncılar da yer alıyor. Nieman Lab, bu katılımı programın yerel haber alanına açılması bakımından ele alıyor.

Yerel haberin değeri, çoğu zaman başka yerde bulunmayan bilgiden gelir. Bir belediye kararının, bölgesel bir yatırımın veya yerel bir anlaşmazlığın ilk kaydını tutan kuruluş, aynı gelişmenin ulusal ölçekte açıklanmasına da dayanak sağlayabilir. Bu nedenle lisans düzeni, yalnız büyük yayıncıları değil, haberi ilk üreten yerel kuruluşu da hesaba katmalı.

Yerel kuruluş için temel soru, içeriğinin yeni bir üründe bulunmasının ardından okurun kendisine nasıl ulaşacağıdır. Bir bağlantı yerleştirilmiş olmasıyla o bağlantının kullanılması aynı sonuç değildir. Yayıncının bu iki durumu ayırabilecek verilere erişmesi, anlaşmanın değerini değerlendirmesinde yardımcı olur.

Gelir ile okur ilişkisi birlikte korunmalı

Bir haber kuruluşu, lisans gelirini değerlendirirken içerik üzerinde hangi yetkileri verdiğini, bu yetkinin ne kadar süreceğini ve hatalı bir özet oluştuğunda nasıl düzeltileceğini de belirlemeli. Özellikle sürekli güncellenen haberlerde, eski bilginin yapay zekâ yanıtlarında kullanılmaya devam etmesi okuru yanıltabilir.

Türkiye'deki yayıncılar için de anlaşma hazırlığı, arşivi teknik olarak erişilebilir kılmakla tamamlanmaz. Hak durumu, güncelleme kaydı, içeriğin kimliği ve kullanım kapsamı birlikte düzenlenmelidir. Yayıncı, kendi metnini başka bir ürünün içinde hangi koşullarda temsil ettirdiğini bilmelidir.

Google'ın programındaki büyüme, haberin yapay zekâ sistemleri için lisanslanabilir bir değer olarak kabul edildiğini gösteriyor. Bundan sonra belirleyici olan, bu değerin yalnız sözleşmede değil, yayıncının okur ilişkisi ve editoryal denetimi içinde de korunup korunmadığı olacak.