Türk dizilerinde küresel dağıtım ve ortak platform önerisi

Dr. Muhammed Ersin Toy, 28 Ağustos 2026 tarihli X yazısında Türk dizilerinin uluslararası başarısını içerik üretimi kadar dağıtım ağları açısından da ele alıyor. Aynı gün İstanbul’da düzenlenen “Türkiye Markasının Küresel Anlatısı: Türk Dizileri” programındaki Burhanettin Duran konuşmasından hareketle, Türkiye’nin kendi hikâyelerini üretmenin yanında farklı ülkelerin izleyicileriyle buluşturacak uzun vadeli ilişkiler kurması gerektiğini savunuyor.

Yazar, Duran’ın “İnsanlığın hikâyesi de birkaç merkezin kamerasına bırakılamaz” sözünü, kültürel anlatıların daha fazla toplumun katılımıyla oluşması gerektiği yönünde yorumluyor. Türk dizilerini kültürel diplomasi ve Türkiye’nin dünyadaki temsili bakımından önemsiyor. Kendi görüşü olarak, Türk kültürü ve İslamî değerlerden beslenen; aileyi, sadakati, dayanışmayı ve kültürel çeşitliliği öne çıkaran özgün hikâyeleri savunuyor. Küresel yayıncılıkta başkalarının anlatı kalıplarını tekrar etmek yerine Türkiye’nin tarihî ve toplumsal birikiminden yararlanılması gerektiğini düşünüyor.

Yazının ayırt edici noktası Tanzanya örneği. Toy, bir köyde dublajlı Türk dizileri izleyen insanlarla karşılaşmasına ilişkin kişisel gözlemini aktararak, içeriğin üretildiği ülke ile onu izleyiciye ulaştıran ağın aynı şey olmadığına dikkat çekiyor. Bu gözlemi bağımsız bir saha araştırması olarak değil, dağıtımın önemini anlatan kendi deneyimi olarak sunuyor. Azam Media’nın rolünden hareketle uydu, karasal televizyon ve internet yayıncılığını; telif anlaşmaları, çeviri, dublaj ve yerel yayın paketleriyle birlikte düşünmeyi öneriyor.

Bu örneğin kurumsal zemini de bulunuyor. Bakhresa Group, Azam Media’yı yayıncılık ve medya bölümünün üretim birimi olarak tanımlıyor; yabancı içeriklerin yayın ve telif haklarını alarak Sahra Altı Afrika’ya ulaştırdığını belirtiyor. ATV’nin 23 Ekim 2021 tarihli duyurusu ise Kuruluş Osman’ın Azam TV’ye satıldığını ve 2022’den itibaren sekiz Afrika ülkesinde yayımlanmasının planlandığını bildiriyor. Bu duyuru, dağıtım anlaşmasını belgeliyor; tek başına her ülkede gerçekleşen yayın ve izleyici sayısını kanıtlamıyor.

Toy’un önerisi, Afrika’daki dağıtıcılarla, Latin Amerika’daki yayıncılarla, Balkanlar ve Orta Asya’daki medya kuruluşlarıyla, Orta Doğu’daki platformlarla daha sistemli ve uzun vadeli ilişkiler kurulması. Ona göre bir yapımın kalitesi kadar hangi ülkede, hangi dilde, hangi kanalda ve hangi paket içinde izleyiciye ulaştığı da kültürel etkiyi belirliyor.

Yazar, bu düşünceyi tabii için daha önce geliştirdiğini söylediği ortak platform önerisiyle birleştiriyor. Türkiye’den çıkan içeriklerin dünyaya dağıtılmasının yanında, Türk ve İslam dünyasından ve katılmak isteyen başka ülkelerden yapımların birbirine ulaşabildiği bir ağ tasarlıyor. Pakistan, Özbekistan, Azerbaycan ve diğer ülkelerin hikâyelerinin karşılıklı dolaşımını öneriyor; Türkiye’yi bu ilişkilerin güçlü bir buluşma noktası olarak düşünüyor. Bu, tabii’nin uygulamaya aldığı doğrulanmış bir ortaklık programı değil, Toy’un geliştirilmesini istediği bir model. TRT’nin 27 Ekim 2025 tarihli açıklamasında platformun beş dilde içerik sunduğu ve onlarca ülkede erişilebildiği belirtiliyor; bu mevcut yayın altyapısı ile yazarın gelecek önerisini birbirinden ayırmak gerekiyor.

Yazının sonucu, başka bir tek merkezli kültürel düzen kurmak yerine farklı kültürlerin birbirinin hikâyelerine erişebildiği bir dolaşım ağı oluşturmak. Toy, Türkiye’nin içerik üretimindeki birikiminin dağıtım, yerelleştirme ve uluslararası ortaklıklarla tamamlanmasını savunuyor.