Networkün Ahlaki Zemini

“Hayatta her şey network ile oluyor”

Bu cümle, ilk bakışta basit bir kariyer tavsiyesi gibi duruyor. Fakat biraz derin düşününce, aslında modern hayatın en çıplak gerçeklerinden birini anlatıyor: İnsan çoğu zaman yalnızca ne bildiğiyle, ne kadar emek verdiğiyle, ne kadar yetenekli olduğuyla değil; kiminle konuşabildiğiyle, kimin onu duyduğu ve kimin ona kapı açtığıyla da yol alıyor.

Ama burada kritik bir mesele var.

Network dediğimiz şey, sadece “çevre yapmak” değildir. Birilerinin yanında görünmek, güçlü insanlara yakın durmak, fırsat kollamak, gerektiğinde selam verip gerektiğinde ortadan kaybolmak hiç değildir.

Böyle anlaşıldığında network, insan ilişkilerinin ahlaki zeminini bozan soğuk bir çıkar ağına dönüşür.

Oysa gerçek networkün çok daha derin bir altyapısı vardır.

Buna önce diyalog diyebiliriz.

Çünkü diyalog kurmak, insanın kendisini aşmasını gerektirir. Dinlemeyi, anlamayı, beklemeyi, karşıdakinin dünyasına saygı duymayı, her ilişkiyi hemen bir faydaya dönüştürmemeyi gerektirir.

Bugün konuşan çok, ama gerçekten diyalog kurabilen insan az. Daha da zoru, o diyaloğu sürdürülebilir kılmaktır. Çünkü sürdürülebilir diyalog emek ister, istikrar ister, nezaket ister, sadakat ister.

Buna doğru iletişim de diyebiliriz.

Doğru iletişim yalnızca güzel cümleler kurmak değildir. İnsanın niyetini doğru taşımasıdır. Kendini abartmadan ifade etmesi, karşıdakini küçültmeden konuşması, ilişkiyi manipülasyonla değil güvenle kurmasıdır. İletişim, insanın karakterinden bağımsız bir teknik değildir. Hatta çoğu zaman insanın ahlakı, iletişim biçiminde görünür hâle gelir.

Bu yüzden bence network meselesinin altı mutlaka ahlakla doldurulmalıdır.

Dürüstlük yoksa, samimiyet yoksa, vefa yoksa, güven yoksa, incelik yoksa; network dediğimiz şey ilişki değil, pazarlık olur. İnsanlar birbirini tanımaz, kullanır. Birbirini büyütmez, tüketir. Birbirine omuz vermez, sadece uygun zamanda birbirinden faydalanır.

Ve böyle bir düzende en çok kaybedenler, zaten aşağıdan gelenler olur.

Çünkü kapalı çevrelerde güçlü gruplar, makam ve imkân sahipleri birbirine kapı açar. Arkasında böyle bir yapı bulunmayan, emeğiyle ilerlemeye çalışan sıradan insanların bu çıkar ağlarında kazanma ihtimali çok düşüktür.

Bu yüzden mesele sadece “network kurmak” değildir.

Asıl mesele, networkü nasıl kurduğumuzdur.

Eğer network, ahlaktan koparsa güçlünün daha güçlü olduğu bir mekanizmaya dönüşür. Ama ahlakla, vefayla, samimiyetle, doğru iletişimle ve sürdürülebilir diyalogla kurulursa; insanı yalnızca yukarı taşıyan değil, aynı zamanda insanlaştıran bir ilişki biçimi hâline gelir.

Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey budur:

Çıkar ağları değil, güven ilişkileri.

Fırsatçılık değil, vefa.

Gösteriş değil, samimiyet.

Tanışıklık değil, sahici diyalog.

Çünkü insanı gerçekten büyüten şey, kaç kişi tanıdığı değil; kurduğu ilişkilerin ahlaki derinliğidir.