Gazze, haber dili ve kamusal hafıza

Muhammed Ersin Toy, bu yazısında Gazze’nin haberlerde, kültürel yapımlarda ve dijital kaynaklarda nasıl anlatıldığını kamusal hafıza açısından tartışıyor. Bazı insanların kayıpları kişisel hikâyelerle aktarılırken başkalarının yalnız sayılarla anılmasına itiraz ediyor.

Toy’un “Yas Hiyerarşisi” olarak adlandırdığı eleştiri, kimin acısının görünür olduğu ve kimin hayat hikâyesinin anlatıldığı üzerinde duruyor. “Failin Buharlaştırılması” ifadesiyle ise haber dilinde eylemi yapanın cümleden çıkarılmasını eleştiriyor. Tarihsel bağlamın korunmasını ve Filistinli sivillerin deneyimlerinin kendi sözleri ve hikâyeleriyle görünür olmasını savunuyor.

Yazı, bu anlatı tartışmasını gelecekte Gazze hakkında bilgi arayan insanların karşılaşacağı kaynaklara bağlıyor. Toy, yapay zekâ sistemlerinin cevap üretirken kullanabileceği bilgi ortamını, kamusal hafızanın oluşumu bakımından önemli görüyor. Böylece yalnız bugünkü haberin nasıl verildiğini değil, gelecekte hangi kayıtların bulunacağını ve kaynak olarak kullanılacağını da sorguluyor.

Bu bölümde atıf yaptığı Clock Tower X çalışma planı, ABD Adalet Bakanlığına sunulmuş FARA kayıtlarında yer alıyor. Plan, içerik üretimi, arama görünürlüğü ve internet siteleri üzerinden GPT konuşmalarının çerçevesini etkileme hedefleri içeriyor. Hedeflerin kayda geçirilmesi, bunların gerçekleştiğinin veya belirli bir yapay zekâ modelinin doğrudan kontrol edildiğinin kanıtı değil.

Yazar açık bir ahlaki sınır da koyuyor: Bir çocuğa milliyeti nedeniyle ayrımcılık yapılamaz ve bir devletin eylemlerinin hesabı bir çocuktan sorulamaz. Devlet politikalarının eleştirisi, sivillere veya dinî ve millî kimliklere toplu sorumluluk yüklemeye dönüşmemelidir.