Doğurganlık krizi ve aileyi yeniden hayatın merkezine almak

Türkiye’de doğurganlık oranının 1,42’ye düşmesi, sadece nüfus istatistiği değildir.

Bu rakam bize şunu söylüyor: Aile artık kendiliğinden korunan, kendiliğinden devam eden bir kurum olmaktan çıkıyor.

Evet; ekonomik belirsizlik, konut maliyetleri, uzun eğitim süreci, işe geç başlama ve kariyer baskısı gençlerin aile kurmasını zorlaştırıyor. Ama meseleyi sadece ekonomiyle açıklarsak asıl kırılmayı kaçırırız.

Çünkü bugün çocuklar çoğu zaman “iyi bir yuva kursunlar” diye değil; iyi okul bitirsinler, iyi iş bulsunlar, para kazansınlar ve kariyer yapsınlar diye yetiştiriliyor. Hayatın tek hedefi iş, para, statü ve konfor gibi sunuluyor. Aile ise bütün bunlardan sonra, şartlar çok uygun olursa düşünülecek ikinci planda bir meseleye dönüşüyor. Oysa aile olmadan toplum ayakta kalamaz. Aile zayıfladığında sadece doğum oranı düşmez; güven duygusu, sadakat, mahremiyet, çocuk terbiyesi, yaşlı bakımı, kuşaklar arası bağ ve milletin gelecek tasavvuru da zayıflar.

Bugün gençler aile kurmayı ve çocuk sahibi olmayı erteliyor. Bu sadece bireysel tercih meselesi değil; eğitim sisteminin, kültürel dönüşümün, dijital çağın ve ekonomik düzenin birlikte ürettiği bir sonuçtur. 12 yıllık eğitim, üniversite, askerlik, iş bulma ve düzene girme süreci bir erkek için çoğu zaman 30 yaşı buluyor.

30 yaşından sonra ise bu kez kariyer planı, konut meselesi, geçim kaygısı ve hayat standardı beklentisi başlıyor.

Böylece aile kurmak sürekli erteleniyor. Ertelenen aile ise bir süre sonra hedef olmaktan çıkıyor.

İLKE Vakfı’nın Türkiye’de aile kurumunun yaşadığı dönüşümü 10 uzmanla ele alan çalışması da çok önemli bir uyarı niteliğinde. Vakıf Başkanı Ahmet Sait Öner, aile krizini “kalp krizi”ne benzetiyor. Çünkü aile toplumun kalbidir. Kalpteki kriz bütün bedeni nasıl sarsarsa, ailedeki kriz de bütün toplumu sarsar.

Haberde boşanmaların evliliklere oranının yüzde 33’e ulaştığı, tek kişilik hane oranının yüzde 20’lere yaklaştığı, ailedeki temel sorunlardan birinin de küresel ve dijital değişim kaynaklı rol çatışması olduğu belirtiliyor. Kadın ve erkek rollerinde ciddi bir belirsizlik var. Erkek de kadın da aile içindeki sorumluluklarını, tamamlayıcı rollerini ve fedakârlık ahlakını yeniden düşünmek zorunda. Bir yanda bütün yükü tek başına sırtlanan insanlar var. Diğer yanda “sadece benim hayatım” anlayışıyla aileyi yük gibi gören yeni bir bireycilik var. Böylece evlilik, sadakat, emek, sabır, merhamet ve nesil bilinciyle kurulan bir yuva olmaktan çıkıyor.

Çıkarların, konfor beklentilerinin, gezme arzusunun ve bireysel hesapların merkezde olduğu bir ortaklığa dönüşüyor. Burada artık aile değil, adeta kurumsal bir ticari firma mantığı ortaya çıkıyor. Herkes ne alacağını hesaplıyor; fakat ne vereceğini, neye sabredeceğini, neyi taşıyacağını ve neyi feda edeceğini düşünmüyor. Bir başka büyük mesele de dijital dünya.

Gençler pornografi, bahis, sosyal medya bağımlılığı, dijital aldatma biçimleri, geçici ilişkiler ve sınırsız haz kültürüyle kuşatılmış durumda. Dijital platformlar; aldatmayı, sadakatsizliği, alkolü, pornografik yaşamı, sorumsuz birliktelikleri ve mahremiyetsizliği normalleştiriyor. Bu sadece bireysel ahlak meselesi değildir.

Bu, doğrudan aile kurumuna, güven duygusuna ve sadakat fikrine yönelen büyük bir kültürel saldırıdır. Güven olmayan yerde aile olmaz. Sadakat olmayan yerde yuva korunmaz. Mahremiyet olmayan yerde evlilik derinleşmez. Bugün kişiler birbirine güvenmiyor. Güven yıkıldığında ihanet, psikolojik şiddet, aldatma, boşanma ve yalnızlaşma artıyor. Aynı evin içinde yaşayan ama birbirine temas etmeyen, konuşmayan, duygusal bağ kurmayan yeni bir aile modeli oluşuyor.

Bu yüzden doğurganlık krizine sadece para vererek cevap verilemez. Elbette evlilik kredisi, konut desteği, çocuk yardımı, kreş imkânı, doğum izni, esnek çalışma ve iş güvencesi gereklidir. Ama tek başına para aileyi kurtarmaz. Japonya ve Güney Kore örnekleri bunu açıkça gösteriyor. Doğurganlık krizi bir kez kültürel davranış kalıbına dönüştüğünde, yalnızca maddi teşviklerle geri döndürmek çok zor oluyor. Türkiye bu hataya düşmemeli. Devlet önce aile kurmayı gençlere bir hayat hedefi olarak yeniden anlatmalı.

Aile bilinci, mahremiyet, sadakat ve anne-baba sorumluluğu ilkokuldan itibaren çocuğun yaşına uygun bir eğitimle anlatılmalıdır. Fedakârlık, şefkat, merhamet, sabır, dijital bilinç ve gelecek kuşaklara karşı sorumluluk da bu eğitimin parçası olmalıdır. Değerler eğitimi soyut nasihat düzeyinde kalmamalıdır. Çocuklara ve gençlere açık açık anlatılmalıdır:

Aile nedir? Evlilik nedir? Mahremiyet neden korunmalıdır? Sadakat neden hayatîdir? Pornografi zihni ve ilişkiyi nasıl bozar? Bahis genç erkeği nasıl tüketir? Dijital aldatma neden gerçek bir ihanettir? Sosyal medya aile içi güveni nasıl aşındırır?

Anne olmak ne demektir? Baba olmak ne demektir?

Yuva kurmak neden sadece iki kişinin değil, bir milletin geleceğiyle ilgilidir? Türkiye’nin önünde iki yol var: Ya bu meseleyi sadece ekonomik şartlar üzerinden okuyup birkaç teşvik paketiyle geçiştireceğiz. Ya da aileyi kuşatan bütün sistemi birlikte göreceğiz. Ekonomi var. Konut var. İşsizlik var. Uzun eğitim süresi var. Ama aynı zamanda manevi alanın zayıflaması, değerler sisteminin aşınması, dijital platformların aileyi tahrip eden içerikleri, kadın-erkek rol karmaşası, mahremiyetin çözülmesi ve güven krizinin büyümesi de var. Türkiye’de doğurganlık oranının 1,42’ye düşmesi aslında şunu söylüyor: Aile artık büyük bir kuşatma altındadır.

Bugün yapılması gereken şey, aileyi yeniden hayatın merkezine almaktır. Gençlere yalnızca kariyer, para, iş ve statü hedefi değil; iyi bir eş, iyi bir anne, iyi bir baba, sorumluluk sahibi bir insan ve hayırlı bir nesil yetiştirme hedefi de verilmelidir. Çünkü aile zayıflarsa nüfus zayıflar. Nüfus zayıflarsa toplum yaşlanır. Toplum yaşlanırsa ekonomi, güvenlik, kültür, eğitim ve gelecek tasavvuru birlikte yara alır. Bu mesele artık yalnızca sosyal politika meselesi değildir. Bu mesele Türkiye’nin geleceğiyle, neslin korunmasıyla, toplumun devamıyla ve medeniyet iddiasıyla doğrudan ilgili stratejik bir beka meselesidir.

İLKE Vakfı’nın çalışmasına ilişkin haber:

https:// turkiyegazetesi.com.tr/egitim/ilke-va kfi-aile-yapimizdaki-donusumu-10-uzmanla-ele-aldi-ailedeki-krizin-sebebi-rol-k-1791902 …

@ilkevakfi

@mehmetkirtorun

@MahinurOzdemir

@mahirunal