Avustralya’nın yaş sınırı mahkemede: Çocuğu korurken siyasi katılım nasıl korunacak?

Avustralya Yüksek Mahkemesi, 16 yaşından küçüklerin belirli sosyal medya platformlarında hesap sahibi olmasını engelleyen düzenlemeye yönelik itirazları 3 Kasım’da görüşmeye başladı. 3–4 Kasım için belirlenen duruşmalar, çocuk güvenliği amacıyla seçilen aracın siyasi iletişimi ne ölçüde sınırlayabileceğine odaklanıyor. Tartışma, ailelerin çocuklarını zararlı tasarımlardan koruma beklentisiyle gençlerin kamusal hayata katılma imkânını aynı hukuk sorusunun içine yerleştiriyor.

AP’nin 4 Kasım tarihli duruşma haberine göre, hükümet avukatları ikinci gün de sınırlamanın gerekçelerini savundu. Mahkeme henüz nihai kararını açıklamadı.

Mahkemenin önündeki itiraz

Reddit ile Digital Freedom Project’in başvuruları, düzenlemenin Avustralya Anayasası’ndan çıkarılan siyasi iletişim özgürlüğüne yük getirdiği savına dayanıyor. Bu, her internet kullanımını sınırsız biçimde koruyan genel bir hak iddiasıyla karıştırılmamalı. Davanın konusu, belirli sosyal medya hesaplarına uygulanan yaş eşiği ve bunun anayasal sınırları.

ABC Australia’nın dava dosyalarını ve hukukçu görüşünü birlikte ele alan haberinde, davacıların daha az sınırlayıcı seçenekler bulunduğunu savunduğu görülüyor. Reddit ayrıca kendi hizmetinin kapsama alınmasına itiraz ediyor. Şirketin bu yaklaşımı, bütün platformların aynı işlevi gördüğü varsayımını da tartışmaya açıyor. Bunlar henüz mahkemenin kabul ettiği sonuçlar değil, tarafların talepleri.

Burada hesap açmakla internette bilgiye ulaşmak arasındaki fark önemli. Bir düzenlemenin tüm interneti yasaklamaması, siyasi tartışmaya katılımı hiç etkilemediğini göstermeye yetmez. Buna karşılık, katılımı etkilemesi de düzenlemenin kendiliğinden anayasaya aykırı olduğu sonucunu doğurmaz. İncelenmesi gereken, amacın ve seçilen sınırlamanın birlikte nasıl gerekçelendirildiğidir.

Hükümet içeriğe değil, tasarıma işaret ediyor

Hükümetin 3 Kasım tarihli sözlü savunma taslağı, dikkat çekmek ve kullanıcıyı içeride tutmak için kullanılan tasarım özelliklerini öne çıkarıyor. Öneri sistemleri, kesintisiz akış ve bildirimler bu savunmanın parçaları. Hükümet, siyasi iletişime getirilen yükün dolaylı ve sınırlı olduğunu, kuralların belirli bir görüşü hedeflemediğini savunuyor.

Bu yaklaşım, zararlı içeriğin silinmesi ile hizmetin çalışma biçiminin düzenlenmesini ayırıyor. Çocuğun karşısına çıkan tek bir paylaşım, sürekli geri dönmesini teşvik eden bir sistemle aynı sorun değildir. Ancak bu ayrım, her tasarım iddiasını kanıtlanmış bir zarar bulgusuna çevirmemeli. Mahkemeye sunulan hükümet görüşü, bağımsız bilimsel sonuç ya da verilmiş karar gibi aktarılamaz.

Davacıların karşı sorusu ise seçilen aracın kapsamına ilişkin: Aynı koruma amacı, siyasi iletişimi daha az daraltan önlemlerle sağlanabilir mi? Böylece tartışma, koruma amacını benimseyenlerin bile kullanılan yöntem üzerinde neden anlaşamayabildiğini gösteriyor.

Başarı hangi ölçüyle değerlendirilecek?

Bir yaş sınırını değerlendirirken hesabın kapatılması, zarara maruz kalmanın azalması ve çocuğun söz söyleme imkânı ayrı ayrı ele alınmalı. Birindeki değişiklik, diğerlerinin de aynı yönde değiştiğini kanıtlamaz. Bu nedenle yalnız kapatılan hesap sayısıyla bir koruma politikasının bütün sonuçları açıklanamaz.

AP’nin ilk gün duruşma haberi, iki başvurunun farklı itirazlarını aynı süreç içinde gösteriyor. Ailelerin güvenlik talebi ile platformların hukuki savunması, birbirinin yerine konabilecek bilgi kaynakları değil. Her birinin iddiası, kendi dayanağıyla sınanmalı.

Önümüzdeki değerlendirme, yaş sınırının iyi ya da kötü olduğuna ilişkin genel kanaatten daha somut olacak: Çocuğu korumak için getirilen yükümlülük, hangi hizmetlere ve hangi gerekçeyle uygulanıyor? Koruma hedefiyle ifade imkânı arasındaki dengeyi açıklayabilen bir düzenleme, hem uygulanırken hem denetlenirken daha açık bir ölçü sunar.