Kubrick, Suçun Kurumsallaşması ve Kanıtın Önemi

Bugünlerde peş peşe gelen fuhuş ve uyuşturucu operasyonları haberlerini izlerken, insanın aklına istemeden iki film düşüyor: Eyes Wide Shut ve Otomatik Portakal.

Sanki Kubrick, yıllar önce “tek tek suçları” değil; suçun yapılaşma biçimini anlatmıştı.

Bir yanda Eyes Wide Shut’taki o karanlık atmosfer:

kapalı kapılar, gizli ağlar, maskeler, dokunulmazlık hissi…

Orada görünen şey bir “fantazi” değil; gücün, kendini nasıl gizlediği. Bugün bazı operasyonlarda konuşulan iddialar da tam bunu çağrıştırıyor: Sadece sokaktaki suç değil, onun arkasındaki aracıların, koruyanların, parlatanların ve sessiz kalanların olması ihtimali.

Diğer yanda Otomatik Portakal’ın soğuk gerçeği:

İnsanı “dövmek” değil; yeniden programlamak.

Şiddeti yönetmek, arzuyu yönetmek, algıyı yönetmek… Bugün “illegal şebeke” denince akla sadece madde ve para gelmiyor; algı, itibar ve gündem yönetimi de geliyor. Çünkü bu tür yapılar, en çok “normalleştirme” ile büyür: İnsanlar gördüğüne alışır, duyduğunu kanıksar, sonra da “zaten hep vardı” demeye başlar.

Asıl ürkütücü olan şu:

Bu kirli düzen, eğer gerçekten geniş bir ağa dönüştüyse, tek başına yaşayamaz. Ona vitrin gerekir. O vitrin bazen “ünlü” olur, bazen “pırıltılı bir hayat”, bazen “magazin”, bazen “medya dili”, bazen de bir gecede parlatılan sahte kahramanlar… Böylece suç, kendini saklamak yerine çekici göstermeye çalışır: Işıklı, cazip, trend, “cool” bir kılığa bürünür.

Ve toplum, bir süre sonra şunu hissetmeye başlar:

“Her şey birbirine bağlı… Herkes bu ilişkiye batmış gibi…”

Ama tam da burada durmak gerekiyor:

Öfke haklı olabilir; fakat hüküm kanıtla verilir.

Suçun üzerine gerçekten gidilecekse, mesele yalnızca “yakalananlar” değil; o sistemi var eden koruma kalkanları, para akışları, itibar ağları ve medya parlatması olmalı. Aksi halde birkaç isim düşer, yapı kalır; vitrin değişir, düzen devam eder.

Kubrick’in filmleri bu yüzden “kehanet” gibi duruyor:

Çünkü o bize şunu söylüyordu:

Asıl tehlike, suçun varlığı değil; suçun kurumsallaşıp görünmezleşmesi, sonra da toplumun buna alıştırılması.

Bugün en temel soru şu:

Bu operasyonlar buzdağının görünen yüzü mü? Yoksa ötesi mi var?

Cevabı ise sloganlar değil; şeffaf soruşturma, hesap verebilirlik, adil yargı ve gerçek deliller verecek.